Podstawę wymiaru miesięcznej składki na ubezpieczenie zdrowotne dla przedsiębiorców opodatkowanych na zasadach ogólnych stanowi dochód z miesiąca poprzedzającego dany miesiąc.
Dochód za kolejne miesiące podlegania w danym roku ustalany jako różnica między sumą przychodów, osiągniętych od początku roku i sumą kosztów uzyskania tych przychodów poniesionych od początku roku, pomniejszany jest o sumę dochodów ustalonych za miesiące poprzedzające i o różnicę między sumą składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, zapłaconych od początku roku, a sumą składek odliczonych w poprzednich miesiącach.
Ustalając miesięczny dochód nie uwzględnia się przychodów osiągniętych w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej jak też poniesionych w tym okresie kosztów uzyskania.
Jeśli zawieszenie działalności nastąpiło przed danym rokiem kalendarzowym, to po wznowieniu działalności za pierwszy miesiąc podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w danym roku składkowym podstawę składki zdrowotnej będzie stanowiła kwota minimalnego wynagrodzenia, z uwagi na brak możliwości ustalenia dochodu z miesiąca poprzedniego.
Natomiast, jeśli zawieszenie nastąpiło w trakcie danego roku i w tym samym roku następuje wznowienie działalności po np. 2-3 miesiącach, to podstawę wymiaru składki za pierwszy miesiąc po wznowieniu będzie stanowił dochód za miesiąc przed zawieszeniem, jeśli zawieszenie nastąpiło od 1 dnia miesiąca albo za miesiąc, w którym nastąpiło zawieszenie.
W przypadku wznowienia działalności podstawa składki zdrowotnej naliczana jest w programie w kwocie minimalnego wynagrodzenia. Jeśli wznowienie następuje w tym samym roku co zawieszenie należy ustalić dochód za ostatni miesiąc prowadzenia działalności i porównać z wyliczeniami w wypłacie.
Przykład 1
Przedsiębiorca opodatkowany na zasadach ogólnych według skali jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu prowadzonej działalności w okresie 01-03/2026. Działalność zawiesza na okres 04-05/2026.
Przychody w poszczególnych miesiącach wyniosły: 01/2026 – 7000 zł, 02/2026 – 9000 zł, 03/2026 – 6500 zł. Odpowiednio koszty uzyskania to: 2500 zł, 1500 zł, 1500 zł.
W przykładzie składki na ubezpieczenia społeczne zaliczone zostały do kosztów uzyskania.
W celu ustalenia składki zdrowotnej za 06/2026 należy:
– wprowadzić poprzez aktualizację danych informację o wznowieniu działalności poprzez podanie nowej daty zatrudnienia oraz danych o ubezpieczeniu. Na liście kwot deklaracji właściciela w okresie zawieszenia działalności (miesiące 04-05/2026) udziały powinny być ustawione jako 0/100.
– dodać ‘Zestawienie dochodów do wyliczenia składki zdrowotnej’ dla właściciela za ostatni miesiąc prowadzenia działalności czyli za 03/2026. Zestawienie dodaje się z poziomu zakładki Księgowość > PIT > Zaliczki na PIT-36 > Zestawienie dochodów do wyliczenia składki zdrowotnej.
– wyliczoną kwotę Dochodu dla składki zdrowotnej 17 000 zł z zestawienia za 03/2026, pomniejszyć o kwotę dochodu przyjętego do wyliczenia podstawy zdrowotnej za poprzednie miesiące w roku składkowym, czyli o dochód z wypłat za 02/2026 i 03/2026 (odpowiednio 4500 zł i 7500 zł). Ustalona różnica (17 000 zł – 12 000 zł = 5000 zł) stanowi dochód za poprzedni miesiąc, który należy przyjąć do wyliczenia podstawy składki zdrowotnej.
– skorygować wyliczenia w wypłacie za 6/2026. Po zaznaczeniu parametru ‘Korekta podatku i ubezp.’ na zakładce [Ubezpieczenie (zdrow.)] w sekcji ‘Zasady ogólne – podatek według skali’ w polach ‘Dochód za poprzedni miesiąc’ oraz ‘Podstawa składki zdrowotnej’ należy podać kwotę 5000 zł. Kwota składki zdrowotnej zostanie automatycznie wyliczona jako 9% od kwoty 5000 zł czyli 450 zł.
Ważne: Jeśli tak ustalony dochód wyniósłby mniej niż obowiązująca minimalna podstawa wymiaru składek, jako dochód podaje się wyliczoną kwotę z różnicy, natomiast jako podstawę składki zdrowotnej wskazuje się kwotę minimalnego wynagrodzenia.
Przykład 2
Przedsiębiorca opodatkowany liniowo jest zgłoszony do ubezpieczeń z tytułu prowadzonej działalności w okresie 01-03/2026. Działalność zawiesza na okres 04-05/2026.
Przychody w poszczególnych miesiącach wyniosły: 01/2026 – 12000 zł, 02/2026 – 9000 zł, 03/2026 – 13000 zł. Odpowiednio koszty uzyskania to: 2.500 zł, 1.500 zł, 5000 zł.
W przykłądzie składki na ubezpieczenia społeczne zaliczone zostały do kosztów uzyskania.
W celu ustalenia podstawy składki zdrowotnej za 06/2026 należy:
– wprowadzić poprzez aktualizację danych informację o wznowieniu działalności poprzez podanie nowej daty zatrudnienia oraz danych o ubezpieczeniu. Na liście kwot deklaracji właściciela w okresie zawieszenia działalności (miesiące 04-05/2026) udziały powinny być ustawione jako 0/100.
– dodać ‘zestawienie dochodów do wyliczenia składki zdrowotnej’ dla właściciela za ostatni miesiąc prowadzenia działalności czyli za 03/2026. Zestawienie dodaje się z poziomu zakładki Księgowość > PIT > Zaliczki na PIT-36L > Zestawienie dochodów do wyliczenia składki zdrowotnej.
– wyliczoną kwotę Dochodu dla składki zdrowotnej 25 000 zł z zestawienia za 03/2026, pomniejszyć o kwotę dochodu przyjętego do wyliczenia podstawy zdrowotnej za poprzednie miesiące w roku składkowym, czyli o dochód z wypłat za 02/2026 i 03/2026 (odpowiednio 7500 zł i 7500 zł). Ustalona różnica czyli (25 000 zł – 15 000 zł = 8000 zł) stanowi dochód za poprzedni miesiąc, który należy przyjąć do wyliczenia podstawy składki zdrowotnej.
– skorygować wyliczenia w wypłacie za 6/2026. Po zaznaczeniu parametru ‘Korekta podatku i ubezp.’ na zakładce [Ubezpieczenie (zdrow.)] w sekcji ‘Zasady ogólne – podatek liniowy’ w polach ‘Dochód za poprzedni miesiąc’ oraz ‘Podstawa składki zdrowotnej’ należy podać kwotę 10000 zł. Kwota składki zdrowotnej zostanie automatycznie wyliczona jako 4,9% od kwoty 10 000 zł, czyli 490 zł.
Ważne: Jeżeli składka zdrowotna obliczona jako 4,9% od tak ustalonego dochodu byłaby niższa niż kwota stanowiąca 9% od obowiązującej minimalnej podstawy wymiaru składek, następuje podniesienie wysokości składki do tej kwoty. Podstawę składki zdrowotnej stanowi wówczas kwota minimalnego wynagrodzenia.
