Od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje nowa struktura pliku JPK_PKPiR w wersji 3. Plik jest składany po raz pierwszy za cały 2026 rok. W programie Comarch ERP Optima wprowadzono obsługę nowej struktury JPK_PKPiR(3) opublikowanej przez Ministerstwo Finansów.
Dla wcześniejszych okresów program nadal stosuje dotychczasowe struktury:
- JPK_PKPiR(1) – za okresy do 31.12.2016
- JPK_PKPiR(2) – za okresy od 01.01.2017 do 31.12.2025
W dotychczasowej strukturze JPK_PKPiR(2) plik zawsze był wysyłany jako „pierwotnie złożony” (parametr Korekta nie miał zastosowania). W nowej strukturze JPK_PKPiR(3) dostępne są trzy cele złożenia:
| Wartość | Znaczenie | Kiedy stosować |
|---|---|---|
| 0 | Złożenie JPK na żądanie | Plik generowany na żądanie organu podatkowego |
| 1 | Złożenie JPK obowiązkowe | Plik składany jest po raz pierwszy |
| 2 | Złożenie korekty JPK | Korekta wcześniej złożonego pliku |
Pliki na żądanie (CelZlozenia = 0) – generowane są z poziomu opcji Pliki JPK na żądanie (JPK / Pliki JPK, ikona plusa lub opcja Pliki JPK na żądanie). Dla okresów od stycznia 2026 program automatycznie ustawia CelZlozenia = 0.
Pliki obowiązkowe (CelZlozenia = 1) oraz korekty do nich (CelZlozenia = 2) – generowane są z poziomu opcji Pliki JPK obowiązkowe (JPK / Pliki JPK, ikona plusa z opcją Pliki JPK obowiązkowe). Użytkownik wybiera, czy jest to pierwsze złożenie czy korekta, zaznaczając parametr Korekta na oknie generowania pliku.
W nowej strukturze pliku JPK_PKPiR(3) rozszerzono dane identyfikacyjne o obsługę osób fizycznych (NIP, imię pierwsze, nazwisko, data urodzenia, e-mail, telefon).
W JPK_PKPiR(3) pusty plik jest dozwolony, oznacza to, że nawet w przypadku braku zapisów za dany okres program wygeneruje poprawny plik zawierający nagłówek, dane podatnika i pustą sekcję pozycji.
Znacznik Kasowy PIT
W strukturze pliku JPK_PKPiR(3), w sekcji danych podatnika (Podmiot1), dodano nowy element: Kasowy_PIT.
Znacznik ten zawiera informację o metodzie kasowej rozliczania podatku dochodowego przez podatnika. Jest on automatycznie zaznaczany na dokumencie JPK, jeżeli w menu Start / Konfiguracja / Firma / Księgowość / Deklaracje i stawki podatkowe użytkownik aktywował parametr dotyczący rozliczania PIT metodą kasową. Program sprawdza ustawienie parametru historycznie – weryfikuje jego wartość obowiązującą na ostatni dzień wskazanego zakresu dat.
Generowanie pliku JPK
Okno Eksport plików JPK obowiązkowych, dostępne po przejściu do menu JPK / Pliki JPK, zostało rozbudowane o możliwość generowania plików JPK_PKPiR(3).
Po zaznaczeniu opcji Zapisy KPiR (JPK_PKPiR) program automatycznie:
- zaznacza parametr Uwzględniaj zapisy w buforze,
- ustawia zakres dat na poprzedni miesiąc w stosunku do daty bieżącej,
- blokuje możliwość wpisania daty wcześniejszej niż 01.01.2026 . Próba wpisania takiej daty spowoduje automatyczne ustawienie jej na 01.01.2026.
Korekta – po zaznaczeniu parametru Korekta cel złożenia pliku JPK_PKPiR(3) oznaczany jest jako korekta (CelZlozenia = 2). Bez zaznaczenia tego parametru – plik jest generowany jako obowiązkowy.
Generowanie pliku JPK_PKPiR(3) na żądanie
Pliki JPK_PKPiR(3) można również generować jako pliki na żądanie Urzędu Skarbowego – z poziomu opcji Pliki JPK / Pliki na żądanie. Po zaznaczeniu Zapisy KPiR (JPK_PKPiR) i wskazaniu w zakresie dat roku 2026 (data „od” ≥ 01.01.2026), wygenerowany plik będzie w schemacie JPK_PKPiR(3).
Podgląd w MS Excel
Jeśli na oknie generowania zaznaczono parametr Podczas eksportu utwórz również plik MS Excel, po utworzeniu pliku pojawi się pytanie „Czy otworzyć wyeksportowany plik?” z opcją Zapamiętaj odpowiedź i nie pokazuj więcej. Po zapamiętaniu odpowiedzi:
- Tak – plik Excel będzie otwierany automatycznie podczas kolejnego generowania
- Nie – plik Excel nie będzie otwierany.
Z poziomu listy plików JPK na wstążce programu dostępna jest ikona Podgląd pliku 
, umożliwiająca otwarcie podświetlonego pliku JPK_PKPiR(3) w MS Excel.
Wczytanie pliku z dysku
Pliki JPK_PKPiR(3) można wczytać na listę plików JPK za pomocą opcji Dodaj plik JPK z dysku na listę 
, dostępnej na wstążce programu.
Scalanie plików
Plików JPK_PKPiR(3) nie można scalać. Opcja scalania na wstążce jest nieaktywna (wyszarzona) dla tego typu plików.
Wysyłka do urzędu i odbiór UPO
Pliki JPK_PKPiR(3) można wysłać do urzędu skarbowego podpisując:
- podpisem kwalifikowanym,
- podpisem zaufanym.
Podpis niekwalifikowany nie jest dostępny dla plików JPK_PKPiR(3) – dotyczy wyłącznie plików JPK_VAT dla osób fizycznych. Przy próbie wybrania podpisu niekwalifikowanego wyświetlany jest komunikat: Podpisywanie plików JPK podpisem niekwalifikowanym możliwe jest jedynie dla plików JPK_VAT dla osób fizycznych.
Po wysyłce możliwe jest pobranie UPO.
Zapisywanie na dysku
Pliki JPK zapisywane są w katalogu wskazanym w Konfiguracji Stanowiska / Ogólne / Jednolity plik kontrolny.
Filtrowanie na liście
Na liście plików JPK dostępny jest filtr na typ pliku. Po wyborze JPK_PKPIR lista zostanie odfiltrowana do plików JPK_PKPiR w dowolnej wersji schematu.
